Με λίγα λόγια
- Στα Αρχαία των Πανελλαδικών εξετάζονται διδαγμένα κείμενα και αδίδακτο.
- Το αδίδακτο ελέγχει γραμματική, συντακτικό και κατανόηση, όχι «μαντεψιές».
- Η μέθοδος ξεκινά από τα ρήματα και τη δομή της πρότασης.
- Οι μετοχές και οι δευτερεύουσες προτάσεις είναι τα πιο συχνά «κλειδιά».
- Χρειάζεται τακτική εξάσκηση όλη τη χρονιά, όχι μόνο τον Μάιο.
Γιατί το αδίδακτο δεν είναι λοταρία
Πολλοί μαθητές βλέπουν το αδίδακτο σαν κάτι απρόβλεπτο. Στην πραγματικότητα ελέγχει πράγματα πολύ συγκεκριμένα: γνωστούς γραμματικούς τύπους, γνωστά συντακτικά φαινόμενα και την ικανότητα να τα συνδυάζεις. Όποιος έχει σταθερή βάση και μέθοδο, βρίσκει πάντα δρόμο. Για τη συνολική εικόνα των μαθημάτων του 1ου πεδίου δείτε τον οδηγό Πανελλαδικών 2027.
Η μέθοδος βήμα-βήμα
- Διάβασε όλο το κείμενο και την εισαγωγή που δίνεται. Κατάλαβε το θέμα.
- Βρες τα ρήματα κάθε περιόδου και σημείωσέ τα. Κάθε ρήμα είναι ένας «πυρήνας» πρότασης.
- Χώρισε τις προτάσεις: κύριες, δευτερεύουσες, μετοχές, απαρέμφατα.
- Βρες υποκείμενα και αντικείμενα με βάση τις πτώσεις.
- Μετάφρασε από τη δομή προς το νόημα: πρώτα κυριολεκτικά, μετά στρώσε τη διατύπωση.
- Έλεγξε αν η μετάφραση βγάζει νόημα σε σχέση με την εισαγωγή.
Τα φαινόμενα που «κλειδώνουν» την κατανόηση
| Φαινόμενο | Γιατί μετράει |
|---|---|
| Μετοχές (επιρρηματικές, αιτιολογικές, χρονικές κ.λπ.) | Σε κάθε κείμενο, αλλάζουν τη σημασία της πρότασης |
| Δευτερεύουσες προτάσεις | Αιτιολογικές, τελικές, υποθετικοί λόγοι, αναφορικές |
| Απαρέμφατα | Υποκείμενο απαρεμφάτου, ταυτοπροσωπία-ετεροπροσωπία |
| Ρηματικοί τύποι | Χρόνος, έγκλιση, φωνή: η βάση της σωστής μετάφρασης |
Λεξιλόγιο: πώς βοηθιέσαι
Δεν θα ξέρεις κάθε λέξη. Βοηθούν: η ρίζα της λέξης και οι συγγενικές λέξεις στα νέα ελληνικά, τα συμφραζόμενα και η εισαγωγή του κειμένου. Μια λίστα με τις πιο συχνές λέξεις και φράσεις των αδίδακτων, σε κάρτες μνήμης, αποδίδει πολύ.
Τα λάθη που κοστίζουν
- Μετάφραση λέξη προς λέξη χωρίς να έχει βρεθεί η δομή.
- Παράλειψη μετοχών ή μετάφρασή τους χωρίς τη σωστή επιρρηματική σχέση.
- Λάθος χρόνος ρήματος.
- «Ωραία» μετάφραση που όμως δεν αντιστοιχεί στο κείμενο.
- Κακή διαχείριση χρόνου ανάμεσα σε διδαγμένο και αδίδακτο.
Πώς εξασκείσαι μέσα στη χρονιά
Ένα αδίδακτο την εβδομάδα, με χρόνο, από τον Οκτώβριο. Μετά από κάθε κείμενο, τα λάθη πάνε στο τετράδιο λαθών ανά φαινόμενο (μετοχές, προτάσεις, τύποι). Έτσι σε λίγους μήνες φαίνεται καθαρά τι χρειάζεται δουλειά. Περισσότερα για τη μέθοδο στο άρθρο για τη μεταγνώση.
Αρχαία στο Διακρότημα Καλαμαριάς
Στο φροντιστήριό μας στην Καλαμαριά οι μαθητές του 1ου πεδίου δουλεύουν τακτικά αδίδακτα με διόρθωση και ανάλυση λαθών ανά φαινόμενο. Δείτε τη σελίδα μας για τα Αρχαία Ελληνικά και τα τμήματα Γʹ Λυκείου στην Καλαμαριά.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς βελτιώνομαι στο αδίδακτο;
Με σταθερή γραμματική και συντακτικό βάση και τακτική εξάσκηση, ιδανικά ένα κείμενο την εβδομάδα με διόρθωση.
Από πού ξεκινάω τη μετάφραση;
Από τα ρήματα και τη δομή της πρότασης. Πρώτα βρίσκεις τι είναι κύριο και τι δευτερεύον, μετά μεταφράζεις.
Τι κάνω με τις άγνωστες λέξεις;
Αξιοποιείς τη ρίζα, τις συγγενικές λέξεις των νέων ελληνικών, τα συμφραζόμενα και την εισαγωγή του κειμένου.
Αδίδακτο με μέθοδο
Τακτική εξάσκηση και ανάλυση λαθών για μαθητές του 1ου πεδίου στην Καλαμαριά. Τηλ. 2310 403 337.